Bu sayfada 4 bölüm
Sınavda nasıl soruluyor?
Her sınavda en az bir dilbilgisi sorusu çatı sorar: boşluğa gelecek fiilin etken mi edilgen mi olacağı, hangi zamanda olacağı ve "have something done" gibi ettirgen kalıplar. Şıklar aynı fiili "is built / has been built / was being built / had built / to be built" biçimlerinde sıralar; doğru şık öznenin eylemi yapıp yapmadığına ve cümlenin zamanına bakılarak bulunur. Çeviri sorularında da edilgen cümleler sık seçilir.
Özne yapıyor mu, ona mı yapılıyor?
Çatı sorusunun ilk adımı fiil değil öznedir. Özne eylemi kendisi yapıyorsa etken, eylem özneye yapılıyorsa edilgen.
- "The committee approved the plan." Komite onaylıyor → etken.
- "The plan was approved by the committee." Plan onaylanıyor → edilgen.
Edilgen yapı be + V3 ile kurulur ve zaman "be" fiiline yüklenir: is built, was built, has been built, had been built, will be built, is being built, was being built. Sınav bu listeden iki tanesini şıkta yan yana koyar; zamanı önce belirle (Zamanlar dersindeki ipuçları burada da geçerlidir), sonra çatıya bak.
Türkçe düşünürken şu tuzağa dikkat: "Ev 1900'de inşa edildi" cümlesinde ev bir şey inşa etmez, ona inşa edilir. Cümlede "by" görünmese bile eylemi yapan başkasıysa edilgen aranır.
The new wing of the museum is expected to be completed by the end of next year.
Kanat tamamlamaz, tamamlanır → edilgen; "expect" mastar alır → to be + V3; "by the end of next year" gelecek.
Çözümlü örnek
The abrupt reversion to near-glacial conditions known as the Younger Dryas ---- by a cataclysmic efflux of meltwater into the North Atlantic, which is thought to have stalled the meridional overturning circulation, although rival hypotheses invoking an extraterrestrial impact have never been conclusively discounted.
To be precipitated yalın edilgen mastardır ve olayı şimdiki ya da genel bir zamana yerleştirir; binlerce yıl önce gerçekleşmiş bir tetiklenmeyi anlatamaz.
To have precipitated etken mastardır ve soğumayı başka bir şeyi tetikleyen taraf yapar; by ile verilen etken öğeyle çelişir.
Was held görüşün artık geçerli olmadığını ima eder; to be precipitating ise etken ve süreklilik bildiren, anlamca uyumsuz bir mastardır.
Widely holds etken çatıdır ve cansız özneye bir görüşü savunma eylemi yükler; hold bu kalıpta edilgen kullanılmalıdır.
Doğru cevap D
Bugün yaygın olan bir görüş geçmişte yaşanmış bir olay hakkında aktarıldığından şimdiki zaman edilgen is held ile perfect mastar birlikte kullanılır. Soğuma, bir eriyik su boşalması tarafından tetiklenen unsur olduğundan mastar da edilgen olmalıdır; by a cataclysmic efflux bunu açıkça gösterir. Is thought to have stalled ve have never been discounted ifadeleri de görüşün hala geçerli olduğunu doğrular.
Bu tipten 10 soru daha: Dilbilgisi.
Konunun devamı
Uygulamadaki bölümler
- Kip ve mastarla edilgen
- Ettirgen yapı: have / get something done
- Çözüm yolu
