Bu sayfada 4 bölüm
Sınavda nasıl soruluyor?
Devrik yapı sorusu sınavın en "C1" sorusudur: cümle "Not only", "Hardly", "No sooner", "Only after", "Under no circumstances" gibi bir ifadeyle başlar ve boşluğa gelecek öbekte özne ile yardımcı fiil yer değiştirir. Şıklar aynı fiili düz ve devrik sıralarla verir. Anlamca en yakın cümle sorularında da devrik ile düz cümle birbirine dönüştürülür.
Ne zaman devrik olur?
Olumsuz ya da kısıtlayıcı bir ifade cümlenin BAŞINA alınırsa, ardından gelen özne ve yardımcı fiil soru sırasına döner: yardımcı fiil + özne + fiil.
- Olumsuz zarflar: never, rarely, seldom, hardly, scarcely, little, nowhere, no longer. "Never before had the city seen such a storm."
- Not only ... but also: "Not only did the policy fail, but it also raised costs."
- Only + zarf / edat öbeği / yan cümle: only then, only after, only when, only by. "Only after the results were published did the ministry respond." Dikkat: devriklik "only" cümlesinde değil, ANA cümlede olur.
- Hardly / scarcely ... when, no sooner ... than: "No sooner had the meeting begun than the lights went out." Hardly ile "when", no sooner ile "than" gelir.
- Under no circumstances, on no account, in no way, at no time: "Under no circumstances should the door be left open."
- So / such + ... that öne alınınca: "So severe was the drought that crops failed."
Yardımcı fiil yoksa "do / does / did" eklenir: "Rarely does the committee reject a proposal."
Not until the last sample had been analysed did the team realise the equipment was faulty.
"Not until" başta → ANA cümle devrik: did + the team + realise. Yan cümle (had been analysed) düz sıradadır.
Çözümlü örnek
Only once the court physicians had collated mortality returns from several quarantined districts ---- the variolation practised by Istanbul's women healers conferred an immunity far exceeding anything the prevailing humoral regimens could afford.
It was conceded that dilbilgisel bir edilgen yapıdır ama devrik değildir; Only once ile başlayan cümlede ana cümlenin devrik kurulması zorunludur.
Was conceded that yapısında özne görevini üstlenen it eksiktir; devrik yapıda yardımcı fiilden sonra bir özne gelmelidir.
Would it have been conceded gerçekleşmemiş, varsayımsal bir geçmiş bildirir; oysa cümle gerçekten yaşanmış bir kabulü anlatır ve ortada bir koşul yoktur.
Did it concede etken çatıdır ve it zamirini kabul eden kişi yapar; kabul edenler hekimlerdir, bu yüzden edilgen yapı gerekir.
Doğru cevap B
Only once ile başlayan zaman yan cümlesi cümlenin başına alındığında ana cümle devrik kurulmalıdır. Ana cümle, özne olarak it kullanan edilgen bir yapıdır (it was conceded that ...); devrik hali was it conceded that olur. Kabul, karşılaştırmadan sonra gerçekten yaşanmış bir olay olduğundan basit geçmiş zaman uygundur.
Bu tipten 10 soru daha: Dilbilgisi.
Konunun devamı
Uygulamadaki bölümler
- Yarık cümleler ve vurgu
- Çözüm yolu
