Bu sayfada 8 bölüm
Kısa cevap
Doktora için YÖK'ün kabul ettiği merkezî yabancı dil sınavlarından ya da ÖSYM'nin eşdeğer saydığı uluslararası sınavlardan en az 55 gerekir; üniversite senatosu bu tabanı yükseltebilir. Tezli yüksek lisans için ülke genelinde bir dil tabanı yoktur: puanı ve hangi sınavı kabul ettiğini her üniversite kendi yönetmeliğinde ve ilanında yazar.
Bu sayfadaki kurallar YÖK'ün Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nden (son değişiklik 6 Mart 2026) ve ÖSYM'nin kılavuzlarından alındı. Başvuracağın programın ilanı her zaman esastır.
Programa göre dil şartı
| Program | Ülke geneli kural | Kaynak |
|---|---|---|
| Doktora | En az 55; senato yükseltebilir | Yönetmelik md. 16(5) |
| Lisans derecesiyle doktora | Ayrı bir dil tabanı yok; genel kural olan en az 55 uygulanır (not ortalaması en az 3/4, ALES en az 80) | md. 16(1)(c), 16(5) |
| Sanatta yeterlik | En az 55 | md. 25(3) |
| Temel tıp doktora | En az 55 | md. 16(6) |
| Tezli yüksek lisans | Ülke genelinde dil tabanı yok; ALES en az 55. Dil puanını üniversite kendi yönetmeliğiyle ister | md. 5(1), 5(3), 5(4) |
| Tezsiz yüksek lisans | Yönetmelikte dil şartı yok; ALES de aranmayabilir | md. 5(2) |
Yönetmelik, yüksek lisansa kabulde ALES puanının yanında lisans not ortalaması, yazılı değerlendirme ve mülakatı sayar; "diğer hususlar" senatoya bırakılır. Çoğu üniversite tezli yüksek lisans için bir dil puanı ister, ama bu üniversitenin kuralıdır.
Üniversitelerden örnekler
| Üniversite | Kendi yönetmeliğindeki kural |
|---|---|
| Ankara Üniversitesi | Tezli yüksek lisans: merkezî yabancı dil sınavından en az 50. Tezsiz: ALES ve dil puanı aranmayabilir. |
| İstanbul Üniversitesi | Tezli yüksek lisans: YÖKDİL, YDS ya da eşdeğerinden en az 50, senato belirler. Tamamen ya da kısmen yabancı dille eğitim veren programlar: en az 65. |
Hangi sınavlar geçer?
- YDS ve e-YDS. ÖSYM'nin YDS kılavuzu, sonuçların yüksek lisansa girişte kullanılabileceğini ve doktora için en az 55 gerektiğini yazar. e-YDS, YDS'ye denktir.
- YÖKDİL. ÖSYM, YÖKDİL'i YÖK ile yaptığı protokolle, YÖK ve kurumlarınca aranan dil koşulunu belgelemek için yapar. Bazı programlar belirli bir YÖKDİL alanını (Fen, Sağlık, Sosyal) ister; ilanda yazar.
- Uluslararası sınavlar. ÖSYM'nin eşdeğerlik dokümanındaki sınavlar YDS puanına çevrilerek kullanılır: TOEFL iBT, PTE Academic, Cambridge C1 Advanced ve C2 Proficiency, Linguaskill General, Oxford Test of English. Örnek: TOEFL iBT 66 = 55, PTE Academic 50 = 55. Ayrıntı: TOEFL YDS denkliği.
- IELTS listede yok. ÖSYM'nin 2016'dan bu yana yayımladığı eşdeğerlik dokümanlarının hiçbirinde IELTS yer almaz; doküman dışındaki sınavların değerlendirilmeyeceğini de açıkça yazar. Bkz. IELTS YDS yerine geçer mi?
Puan kaç yıl geçerli?
- YÖKDİL: lisansüstü eğitim ve yabancı dil hazırlık muafiyetinde sınav tarihinden itibaren 5 yıl (2026 kılavuzu, madde 1.7).
- YDS ve e-YDS: kılavuza göre geçerlilik süresi, puanı kabul eden kurumun kendi mevzuatındaki süredir. Lisansüstü yönetmeliği ülke genelinde bir süre koymaz; üniversitenin yönetmeliğine ve ilana bak.
- Uluslararası sınavlar: sonuç belgesinde geçerlilik tarihi yazmıyorsa sınav tarihinden itibaren 5 yıl (ÖSYM eşdeğerlik dokümanı).
Süreler kullanım amacına göre değişir; doçentlik ve kadro için ayrı kurallar var: YDS geçerlilik süresi.
YDS mi YÖKDİL mi?
İkisi de yalnız lisansüstü için düşünülüyorsa, programın ikisini de kabul edip etmediğine ve hangi YÖKDİL alanını istediğine bak. Dil tazminatı da hedefin varsa YDS'yi seç; YÖKDİL tazminatta geçmez. Ayrıntılı karşılaştırma: YDS mi YÖKDİL mi?
Başvurmadan önce kontrol listesi
- Programın ilanında istenen sınav (YDS, YÖKDİL, alanı, uluslararası sınav) ve taban puan.
- Puanın ilan tarihinde geçerli olup olmadığı.
- Program yabancı dille eğitim veriyorsa daha yüksek taban ya da ayrıca üniversitenin kendi dil sınavı.
- Sonucun başvurunun son gününden önce açıklanacağı bir oturum: sınav tarihleri.
Hedef puanını doğru sayısına çevirmek için YDS puan hesaplama ve YÖKDİL puan hesaplama.
Sık sorulanlar
Yüksek lisans için YDS şart mı?
Ülke genelinde bir şart yok; YÖK yönetmeliği tezli yüksek lisans için yalnız ALES'te en az 55 ister. Ama çoğu üniversite kendi yönetmeliğinde bir dil puanı arar (örneğin Ankara ve İstanbul üniversitelerinde tezli yüksek lisans için en az 50). Programın ilanına bak.
Doktora için kaç puan gerekir?
YÖK'ün kabul ettiği merkezî dil sınavlarından ya da ÖSYM'nin eşdeğer saydığı uluslararası sınavlardan en az 55. Senato bu tabanı yükseltebilir (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 16/5).
Doktora başvurusunda IELTS geçer mi?
Hayır. IELTS, ÖSYM'nin eşdeğerlik dokümanında yer almadığı için YDS puanına çevrilmez.
YÖKDİL lisansüstünde kaç yıl geçerli?
Sınav tarihinden itibaren 5 yıl (2026 YÖKDİL kılavuzu, madde 1.7).
Kaynaklar
- Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20.04.2016, 29690; son değişiklik RG 06.03.2026, 33188)
- ÖSYM, 2026-YDS/1 Kılavuzu
- ÖSYM, 2026-YÖKDİL/2 Kılavuzu
- ÖSYM, Uluslararası Yabancı Dil Sınavları Eşdeğerlikleri (11.03.2025)
- Örnek: Ankara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği (RG 13.06.2024, 32575)
- Örnek: İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 18.10.2026, 33404)
Bilgiler bu belgelerden 28 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi. Kural değişebilir; başvurudan önce kurumun ve ÖSYM'nin güncel duyurusuna bak.
