Sınavda nasıl soruluyor?
Her sınavda 5 soru: I–V numaralı beş cümlelik bir paragraf verilir, konunun bütünlüğünü bozan cümle sorulur. Cümlelerin hepsi aynı genel konudan görünür; bozan cümle konuya değil paragrafın ANA FİKRİNE uymayandır. Bulmanın yolu ilk cümleden ana fikri çıkarıp her cümleyi ona karşı sınamak ve gönderge zincirini (this, these, such, it) izlemektir.
Ana fikri bul, konuyu değil
Beş cümlenin hepsi "uyku" hakkında olabilir; ama paragraf "uykusuzluğun hafızaya etkisi" hakkındaysa uykunun tarihçesini anlatan cümle bozan cümledir. Konu (uyku) ile ana fikir (uykusuzluk → hafıza) farklıdır; sınav bu farkı sorar.
İlk cümle genellikle ana fikri verir; ikinci ve üçüncü onu geliştirir. Her cümle için sor: bu cümle ana fikri destekliyor, açıklıyor ya da örnekliyor mu? Cevap "hayır, sadece aynı konudan" ise o cümle bozan cümledir.
Bozan cümlenin dört tipik biçimi:
- Konu aynı, odak farklı: paragraf nedenleri anlatırken çözüm öneren cümle.
- Zaman ya da yer sıçraması: bugünden söz eden paragrafta tarihi bir anekdot.
- Genelden özele kaçış: bir hayvan türünden söz ederken tüm hayvanlar hakkında genel bilgi.
- Tavır değişimi: nesnel anlatımda kişisel görüş, olumlu anlatımda olumsuz yargı.
(I) Urban beekeeping has grown rapidly in European cities over the past decade. (II) Rooftop hives now supply honey to restaurants in Paris, Berlin and London. (III) Honey has been used as a natural sweetener since ancient Egyptian times. (IV) City bees benefit from the variety of flowers in parks and gardens. (V) Some councils have even begun offering grants to new beekeepers.
Ana fikir: şehirlerde arıcılığın yükselişi. III balın tarihçesini anlatıyor: konu aynı (bal), ana fikre katkı yok, zaman sıçraması var. Çıkarınca II → IV → V akışı bozulmuyor.
Çözümlü örnek
(I) Before the mid-nineteenth century, surgery was so harrowing an ordeal that operators prized celerity above all else, some amputations reportedly being completed in well under a minute. (II) The public demonstration of ether anaesthesia in 1846 upended this calculus almost overnight, since an insensible patient permitted procedures of hitherto unthinkable duration and intricacy. (III) Paradoxically, post-operative mortality did not abate and in certain hospitals even climbed, for protracted operations left open wounds exposed for longer to the very contamination that surgeons had yet to recognise. (IV) Chloroform, introduced the following year, soon eclipsed ether in Britain, its reputation sealed when Queen Victoria accepted it during childbirth in 1853. (V) Only once Lister's carbolic acid antisepsis gained acceptance in the late 1860s was the promise of painless surgery matched by a commensurate decline in fatalities.
I. cümle anestezi öncesi cerrahinin hıza dayandığını belirterek karşılaştırmanın zeminini hazırlar.
II. cümle this calculus ile I. cümledeki hız önceliğine gönderme yapar ve eterin uzun ameliyatlara olanak verdiğini söyler.
III. cümle Paradoxically ile uzayan ameliyatların ölümleri azaltmadığını, aksine enfeksiyonu artırdığını belirterek zinciri sürdürür.
V. cümle Lister'in antisepsisiyle ölümlerin sonunda düştüğünü söyleyerek III. cümledeki sorunun çözümünü verir.
Doğru cevap D
Paragraf anestezinin uzun ameliyatları mümkün kıldığını, bunun enfeksiyon yüzünden ölümleri azaltmadığını ve sorunun ancak antisepsiyle çözüldüğünü bir neden-sonuç zinciriyle anlatır. IV. cümle kloroformun İngiltere'de eteri geride bırakmasına geçerek ölüm oranları tartışmasını keser. Bu yüzden III. cümledeki paradoksla V. cümledeki çözüm arasındaki bağı koparan cümle IV'tür.
Bu tipten 10 soru daha: Anlam Bütünlüğünü Bozan Cümle Soruları.
Konunun devamı
Uygulamadaki bölümler
- Gönderge zincirini izle
- Çözüm yolu
